2 lik sayı sistemi

 

İkilik Sayı Sistemi
Günümüzdeki elektronik teknolojisi ile kolaylıkla entegre olabildiği için bilgisayarlarda ikilik sayı sistemi kullanılır.
Bit binary digit İngilizce kelimesinin kısaltmasıdır. Onluk sayı sisteminde bir basamak 0 ile 9 arasında değer alabilirken ikilik sayı sisteminde bir basamak 0 veya 1 değerlerini alır. Bu yüzden ikilik sistemdeki sayılar sadece 1 ve 0 değerlerinden oluşur.
1011 ikilik sistemdeki sayı onluk sisteme aşağıdaki gibi çevrilebilir : 
Kod:
(1 * 2^3) + (0 * 2^2) + (1 * 2^1) + (1 * 2^0) = 8 + 0 + 2 + 1 = 11

Yukarıdaki sayıda görüldüğü gibi her bir basamağın kuvveti ikinin kuvveti şeklinde artmaktadır. Aşağıda onluk sistemdeki 0 ile 20 arasındaki sayıların ikilik sistemdeki karşılıkları görülmektedir.
Kod:
ıÜü0 = 0
1 = 1
2 = 10
3 = 11
4 = 100
5 = 101
6 = 110
7 = 111
8 = 1000
9 = 1001
10 = 1010
11 = 1011
12 = 1100
13 = 1101
14 = 1110
15 = 1111
16 = 10000
17 = 10001
18 = 10010
19 = 10011
20 = 10100

Bilgisayar sistemlerinde bitler nadiren tek başlarına bulunurlar. Genellikle 8 bitlik yığınlar halinde bulunmaktadırlar. Bu 8 bitlik toplulukların her birine byte denilmektedir. Bir byte içinde 0 ile 255 arasında 256 farklı değer verilebilir.
Kod:
ıÜü0 = 00000000
1 = 00000001
2 = 00000010
254 = 11111110
255 = 11111111


Standart ASCII Karakter TakımıByte’ lar bilgisayarlarda yazı karakterlerini kodlamak içinde kullanılırlar. ASCII karakter takımında 0 ile 127 arasındaki her bir sayı farklı bir karakteri göstermektedir. Geri kalan 128 karakter ise özel karakterler ve yabancı dillerdeki farklı harfler için kullanılmaktadır. ASCII kodlar 16' lık sayı sisteminde yazılmaktadırlar.
Onaltılık Sayıların İkilik Sistemdeki Karşılıkları
Kod:
0 : 0000
1 : 0001
2 : 0010
3 : 0011
4 : 0100
5 : 0101
6 : 0110
7 : 0111
8 : 1000
9 : 1001
A : 1010
B : 1011
C : 1100
D : 1101
E : 1110
F : 1111


Bazı ASCII Kodları
Kod:
A= 0041
B= 0042
C= 0043
D= 0044
E= 0045
F= 0046
G= 0047
H= 0048
I= 0049
J= 004A
K= 004B
L= 004C
M= 004D
N= 004E
O= 004F
P= 0050
Q = 0051
R= 0052
S= 0053
T= 0054
U= 0055
V= 0056
W= 0057
X= 0058
Y= 0059
Z= 005A
a= 0061
b= 0062
c= 0063
d= 0064
e= 0065
f= 0066
g= 0067
h= 0068
i= 0069
j= 006A
k= 006B
l= 006C
m= 006D
n= 006E
o= 006F
p= 0070
q = 0071
r= 0072
s= 0073
t= 0074
u= 0075
v= 0076
w= 0077
x= 0078
y= 0079
z= 007A
! = 0021
” = 0022
# = 0023
$ = 0024
% = 0025
& = 0026
‘ = 0027
( = 0028
) = 0029
* = 002A
+ = 002B
, = 002C
- = 002D
. = 002E
/ = 002F
: = 003A
; = 003B
< = 003C
= = 003D
> = 003E
? = 003F

Byte Önekleri ve İkilik Sistemde Aritmetik Okuma kolaylığı sağlamak için byte’ n önüne koyulan mega, kilo, giga gibi ekler getirilir.
Kod:
kilobyte : 2^10 = 1,024
megabyte : 2^20 = ıÜü1,048,576
gigabyte : 2^30 = ıÜü1,073,741,824
terabyte : 2^40 = ıÜü1,099,511,627,776
petabyte : 2^50 = ıÜü1,125,899,906,842,624
exabyte : 2^60 = ıÜü1,152,921,504,606,846,976
zettabyte : 2^70 = ıÜü1,180,591,620,717,411,303,424
yottabyte : 2^80 = ıÜü1,208,925,819,614,629,174,706,176